| Home | Kılavuzlar | Links | Technical Notes |


Prof. Dr. Ahmet Edip UYSAL (1922-1997)


(Lubbock, TX: ATON 1993) Occasional Papers Yazan: Emekli Prof. Warren WALKER
 

 

Ahmet Edip UYSAL'ın mesleki yaşamında gerçekleştirebildikleri, çok ender kişiye nasip olur: Kırk yılı aşkın bir süre üniversite öğretim üyeliği, on yıldan uzun üniversite düzeyinde yöneticilik ve folklor dünyasına otuz yılı aşkın yoğun katkı ile öz yurdunda ve dışında binlerce kişinin yaşamına yaptığı etkiler. Prof. Dr. UYSAL 1948-1982 yılları arasında Ankara Üniversitesi Dil-Tarih Fakültesi öğretim üyesi idi. Meslektaşları ve öğrencileri onun verdiği derslerin tadını ve İngiliz Romantik akımına olan düşkünlüğünü hâlâ anımsarlar. Doğayı sevdiği gibi, Avrupa içinde Romantik akimin yer almasına önayak olan William WORDSWORTH’un panteizmine de sempati göstermiştir. Türkiye’de yeni eğitim kurumlarının temellerinin atılmaya başladığı 1960'lar ve 1970'lerde Erzurum Atatürk ve Elazığ Fırat Üniversitelerinde görev aldı. Kara kış nedeni ile hava alanlarının kapanması yüzünden, Ankara ve görev yaptığı şehirler arasında otobüs ile gidip-geldi. O günlerdeki öğrencileri arasından önemli mesleki basarılar elde edenleri görmek ona büyük haz verdi.  Ahmet Bey 1963-1964 yılları arasında Köln ve 1966-1968 yılları arasında Texas Tech Üniversitelerinde misafir profesörlük yaptı. Cambridge, Edinburgh ve Londra üniversitelerinde de misafir dersler verdi. Üniversite yönetimine geçtiği halde, 1980'ler boyunca her dönem bir ya da iki ders vermeyi sürdürdü. 1982 yılında Ahmet UYSAL Orta Doğu Teknik Üniversitesi Eğitim Dekanlığına atandı. ODTÜ ders yönetimini ele aldığı gibi, öğrencilerin dersleri yenenek ile izleyebilmek için öğrenmek durumunda bulundukları İngilizce’yi öğreten hazırlık programının da sorumlusu idi. Dekanlıktan emeklilik yaşı geldiğinde, Dr. UYSAL üniversite yayınevinin başkanlığına geçti. 1992'de, Kuzey Kıbrıs Yakın Doğu Üniversitesi (Lefkoşe) Eğitim Dekanlığına atandı. Ahmet UYSAL'dan başka kim böyle yetmişini geçtikten sonra güç ve sorumluk yüklü bir görevi üstlenebilirdi? Bütün öğretim ve yöneticilik konularındaki başarılarına rağmen, Ahmet UYSAL daha çok bilimsel yayınlarından ve çalışmalarından ötürü hatırlanacaktır. Yayın listesi, uzunluğundan dolayı, bu gibi kısa bir duyuru içine sığdırılamaz. Uzun süre Tercüme Bürosu içindeki çalışmaları dolayısı ile pek çok kitabı İngilizce'den Türkçe’ye ve Türkçe'den İngilizce'ye çevirdi. İngilizce'den yaptığı çeviriler arasında Baden-Powell’in -Erkek Çocuklar İçin İzcilik-, Alexander KINGSLAKE'in -Eothen- ve Kenneth GOLDSTEIN'in -Folklor Araştırmacıları için -Kılavuz- sayabiliriz. İngilizce'ye çevirdikleri arasında da -Dede Korkut- ve -Türk Ordu Gelenekleri- vardır. Türk mayasının araştırılmasında, özellikle Türk sözlü anlatım turunun anlaşılmasına Ahmet UYSAL'ın katkıları eşsizdir. Çok az kişi onun kadar Türk folklorundan derlemeleri kayıt altına almayı gerçekleştirebilmiştir. 1961 ile 1974 arası Türkiye'yi doğudan batıya gezerken en az onsekizbin km yol kat etti. Köy yaşamını yakından bildiği, sevip-saydığı gibi, köylülerin yaşam anlayışına karşı da duyarlılığı da kesin idi. Bütün bunlar, 1966 ve 1992 yıllarında İngilizce olarak Warren WALKER ile birlikte yayınladığı -Tales Alive in Turkey- ve -More Tales Alive in Turkey- kitaplarında da açıklıkla görülebilir. Bu kıdemli bilim adamının çok cömert bir yanı da var. Kendi çalışma çizelgesi ne kadar yüklü ve kalabalık olursa-olsun, her zaman için bir meslektaşına yardımcı olmak için zaman bulabilir, bir toplu çalışma programının başına geçerek sorumluluğu yüklenebilir ya da Türk mayasının dünyaya daha iyi tanıtılabilmesi için atılımlara girişebilir. Onun pek çok tanıtım çalışmaları arasında ancak çok küçük bir bölümüne burada yer verilebilir. 1957 yılında unlu Mehter Takımının uluslararası gezisine başkanlık etti. Kuzey Afrika ve Avrupa’yı içeren üç aylık bu gezinin son  durağı, yıllık Edinburgh Festivalinin yapıldığı Esplanade Kalesi idi. 1970 yılında, Archive of Turkish Oral Narrative'in kurucularından biri oldu. 1988 başlarında UNESCO Türk biriminin uluslararası girişimleri arasında yer alan, köylerdeki sözlü edebiyat anlatım görüntülerini filme alma projesini planladı ve yürüttü. 1989 yılında Dr. UYSAL Kars’tan iki Aşığı (Murat ÇOBANOĞLU ve Şeref TAŞLIOVA) Londra’ya götürdü. Bu iki Aşık, Üçüncü Uluslararası Sözlü Edebiyat kongresinde sazlarının eşliğinde uzun sunularda bulundular. Daha geniş açıdan izlenebilecek girişimleri arasında, bilimsel toplantıların düzenlenmelerini üzerine alması gelir. Bunların en göze çarpanlarından biri, 1975 ile 1991 yılları arasında yer alan ve Kültür Bakanlığınca desteklenen dört uluslararası Türk Folklor kongresinin genel sekreterliği yapmış olmasıdır. Ahmet UYSAL doğduğu Bursa ili, Karacabey kazasına bağlı Doğla köyünden bu yana çok yol aldı. Bilim uğruna yaptığı girişimler onu dünyanın dört bir bucağına götürdü. Ancak, Türk töresine olan bağlılığı ve saygısını hiç bir zaman yitirmedi. O bakımdan, hiç bir gün yurdundan ayrı kalmadı. (Bu yazı, Prof. Ahmet UYSAL hayatta iken yazılmış ve yayınlanmış idi)
 
Tarih: 14 Mar 2001, Çarşamba

Kimden: aton@ttu.edu

Kime: Türk Dünyası Folkloru Haberleşme Grubu

Konu: Ahmet Edip UYSAL 1922-1997


Go Back to Uysal-Walker Archive of Turkish Oral Narrative
Uysal Walker Türk Öykürleri Sandığı'na Geri Dönüş

Copyright © 2008-2009. Southwest Collection / Special Collections Library
Texas Tech University, Lubbock, Texas